don quảng ngãiMón don tuy mộc mạc, lại không cầu kì, và được chế biến theo công thức giản dị mà không trùng lặp với bất kì món ăn nào trên đất nước ta. Bánh tráng sống và thịt don được cho vào tô chan nước luộc don thêm ngọt. Sức hấp dẫn của nó chính là ở hương vị nguyên sơ của sông nước Trà giang và ở lời ví von ngọt ngào của những chị bán don trong quán ăn dân dã.

Don có ở hai con sông lớn của Quảng Ngãi là sông Trà và sông Vệ. Thường vào mùa khô hạn khoảng tháng 4 – 5, người dân xung quanh hai con sông trên mới vào mùa cào don, nhưng có khi vào tháng 7 âm lịch don xuất hiện cũng nhiều. Don sống vùi trong cát nên việc cào don rất cực khổ với người dân nơi đây đặc biệt là những hôm gặp nước lớn, người cào don phải ngâm mình dưới nước hàng giờ đồng hồ.

Con don thuộc họ nhà hến, thân là hai nửa vỏ úp vào nhau nhưng don nhỏ hơn hến và chỉ có ở sông nước Quảng Ngãi. Cách thu hoạch don cũng giống như hến, đó là người ta đi cào don. Nấu don thường theo tỉ lệ dân gian là một bát don nấu với hai bát nước.

Cách sơ chế don cũng như hến, khi don chín đãi bỏ vỏ, giữ lại nước luộc và tiếp tục luộc don hoặc chế biến khác. Ruột don ít nhưng nước luộc don thơm ngon, vừa ngọt lại vừa thanh. Chính vì vậy mà từ lâu, món don đã trở thành một đặc sản nổi tiếng của vùng đất miền Trung này.

Cách ăn don đơn giản và ngon nhất chính là ăn cùng bánh tráng nướng. Có nhiều cách chế biến don, nhưng, cách thông dụng và nổi tiếng nhất chính là ăn don cùng bánh tráng nướng. Don sau khi sơ chế được nấu tiếp với chính nước luộc don. Sau đó để ra tô và dùng chung với bánh tránh nướng. Với cách chế biến này thì gần như tất cả những gì tinh túy nhất của con don đều được giữ lại cả.

Món Don không chỉ đơn giản là món ăn đặc sản của người dân Quảng Ngãi mà còn mang cả hơi thở và cuộc sống cực khổ của con người nơi đây. Tuy nhiên một số quán lại nấu hến thay vì con don nên có những người lần đầu được thưởng thức thường hiểu nhầm và không mấy thiện cảm. Dù don và hến cùng họ hàng với nhau nhưng dù có gia giảm bao nhiêu gia vị mà trong tô không phải con don có màu giống màu vàng và những tua hồng bao quanh thì món ăn không thể nào đúng vị được.

( Sưu tầm: http://thuexequangngai.net)